Een kwestie van aandacht

22-02-2019

Laatst las ik ergens: ‘Er is niets dat een aandachtig mens niet zelfstandig kan ontdekken.’

In mijn trainingen werk ik graag met aandacht. Het motiveert mensen hun eigen en andermans keuzes te respecteren en te volgen.


Aandacht die we vrijmaken in ons contact met anderen, is van invloed op hoe we ons ontwikkelen. In Karakteropstellingen is die kwaliteit van aandacht een interessant bestanddeel om makkelijker inzicht te krijgen in de karakters en het verhaal.


Wat is aandacht eigenlijk? Aandacht is een soort zintuig dat je scherper en nieuwsgierig maakt. Open en opmerkzaam zijn. Ergens acht op slaan. Achting hebben voor iets. Achten, eren. ‘Geef Acht!’, is een militair bevel, een term die gebruikt wordt bij het exerceren. Op een dieper niveau brengt aandacht je bij verwondering en als je die toelaat, merk je een zachte kracht die een mix van liefde, schoonheid en verbazing in zich draagt.


Hoe ‘open’ je aandacht? En hoe wend je aandacht aan in een groep mensen (die elkaar niet - of nauwelijks kent)? Hoe zorg je voor betrokkenheid, op zo'n manier, dat mensen zich openstellen naar elkaar? Een interessante vraag voor iedere groep in ontwikkeling.


Wanneer een groep mensen open en aandachtig is naar elkaar en belangstellend is voor wat er staat te gebeuren, ontstaat er een zekere concentratie, een wakkerheid. Dat is voelbaar in de ruimte. Aan het begin van een opstelling is dit het moment waarop als het ware de energie ‘aangaat’ in de ruimte. Het is het soort moment van aandacht, waar je van hoopt dat toeschouwers ook voelen, die naar je komen kijken. Op de vloer ontstaat een commitment naar elkaar, aan het proces dat wordt gedeeld en aan de creativiteit en in opstellingen: aan het creatieve krachtenveld. Voor een opstelling biedt deze gezamenlijkheid een bedding voor de opstelling. Het verhaal en de karakters kunnen zich vrij ontrollen. We worden niet gehinderd door allerlei ervaringen en gedachten vanuit het eigen familiesysteem kunnen we laten voor wat ze zijn.


Wie met een open, onbevangen blik naar een verhaal op de vloer kijkt, ziet niet alleen wat er letterlijk gebeurt, maar ervaart ook zintuigelijk en op gevoel niveau. Aan het begin van een opstelling, zodra de representanten staan opgesteld, gaat er vaak al gelijk al een verhaal lopen: Wie met wie contact heeft. Wie de dader is. En zelfs: Wat er achter de blikrichting van de representanten schuilgaat. Wie er een geheim meedraagt. Wie precies de baas is (of de baas wil zijn). Wat is er niet ‘in orde’. Kortom we krijgen al allerlei indrukken en informatie.


Openheid en opmerkzaamheid zijn meer dan behulpzaam bij een opstelling. Vaak nodig ik de deelnemers uit te vertragen en te letten op lichaamssignalen en hun ademhaling. Dat scherpt het waarnemingsvermogen en de zintuigen. Het wekt de nieuwsgierigheid naar het proces op de vloer.


Welke verhaallijnen gaan er lopen’? Wat is het mogelijke conflict? Wat werkt tussen de personages? De representanten gebruiken dit moment ook om meer te ankeren in hun personage en om voeling te krijgen met het systeem waarin ze zich bevinden en met wat er aan de orde is.


Naarmate de opstelling zich verder ontvouwt, krijgen we een gevoel over welke richting de opstelling verder op wil gaan. Aandacht vult de ruimte als zuurstof in de lucht.


We onderscheiden drie centra die je geest scherpen en die je als vertrekpunt kunt zien voor het ontwikkelen van vrije aandacht:


• Open Geest

Een open geest helpt je om bewust te zijn van overtuigingen en denkbeelden die wellicht in het verleden behulpzaam waren maar in heden en toekomst vooral beperkend werken. We kunnen de kracht van verbeelding gebruiken door onze zintuigen te scherpen.


• Open Hart

Een open hart helpt ons in emotionele en relationele zin open te staan voor onze omgeving, in plaats van cynisch of afkeurend te zijn. Iedereen krijgt vroeger of later te maken met teleurstellingen of kwetsuren. We kunnen echter zelf kiezen of we hierdoor cynischer worden of milder. De relatie met de ander is een spiegel voor dit proces.


• Open Wil

Een open wil is het vermogen om los te laten wat niet meer relevant of levensvatbaar is. We krijgen oog voor mogelijkheden en kansen die zich aandienen. Een open wil is ook het vermogen om om te kunnen omgaan met de paradox dat we minder controle hebben over gebeurtenissen in ons leven dan we wellicht zouden willen en we toch zelf verantwoordelijk zijn voor hoe we ons leven inrichten en willen vormgeven.


Deze centra maken je sensitiever voor onderstromen en voor wat zich aandient en ontrolt op de vloer tijdens een opstelling.


Creativiteit en wijsheid zou je kunnen zien als een som van een open geest, een open hart en een open wil.

Karakteropstellingen is een onderdeel van Hans Jeths Consultancy    

Copyright© 2020 Hans Jeths.  All rights reserved.        

OK

Deze website maakt gebruik van cookies. Zie ons Privacy Beleid voor meer informatie.